Jesteś tutaj: strona główna > jelenia góra


pdf drukuj

Sanktuarium w Jeleniej Górze

W 1709 r. zezwolono na wybudowanie na Śląsku sześciu świątyń dla ewangelików, tzw. "Kościołów Łaski". Wzniesiono je w Cieszynie, Jeleniej Górze, Kamiennej Górze, Kożuchowie, Miliczu i Żaganiu.

Ewangelicy z Jeleniej Góry nie czekając na wzniesienie murowanej świątyni, podjęli w 1709 r. prace przy budowie tymczasowego kościoła. Budowa murowanej świątyni rozpoczęła się jeszcze w tym samym roku, na terenie ogrodów, w miejscu, gdzie obecnie stoi kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego.

Dla miejscowych ewangelików przyszła świątynia miała być reprezentacyjną budowlą sakralną, więc jej architektem został mistrz Marcin Frantz. Nowo wybudowana świątynia została wzniesiona w stylu barokowym, na planie równoramiennego krzyża greckiego. Jej długość wraz z pomieszczeniem na zakrystię wyniosła ok. 74 m., natomiast wysokość od posadzki wewnątrz kościoła po krzyż na kopule 57 m. Obecnie rozpiętość naw wynosi 14 m, długość nawy bocznej wraz z murami zewnętrznymi 47 m, długość kościoła bez zakrystii (z prezbiterium) wynosi 63 m. Trzykondygnacyjne balkony maja wysokość od 3 do 3,5 m Wsparte są na drewnianych kolumnach. Kościół może pomieścić 4.020 osób. Tragicznym wydarzeniem w dziejach tut. świątyni był pożar w 1806 r.

Stojąca na skrzyżowaniu naw ambona była fundacją kupca z Görlitz Melchiora Bertholda, rodem z Jeleniej Góry. Została wykonana w 1717 r. z jednego bloku piaskowca. Znajdują się na niej płaskorzeźby przedstawiające Chrystusa i czterech ewangelistów, na podstawie rzeźby aniołów a na schodach sceny z Nowego i Starego Testamentu. Baldachim wiszący nad amboną wykonany jest z drewna, ozdobiony figurami apostołów. Ambona stała się świadkiem tragicznego wydarzenia jakie miało miejsce w 1745 r. W czasie burzy piorun uderzył w kopułę zrywając linę z wiszącym na niej baldachimem. Spadający baldachim spadł na pastora, który głosił na ambonie Słowo Boże. W wyniku zdarzenia pastor zginął na miejscu. Szczegóły o tym wydarzeniu podaje tablica nagrobna, znajdująca się na południowej ścianie kościoła, obok wejścia do zakrystii.

Z tego samego roku co ambona pochodzi chrzcielnica, wykonana z błękitnego marmuru. Ozdabiają ją alabastrowe płaskorzeźby przedstawiające chrzest i zmartwychwstanie Chrystusa, przejście Żydów przez Morze Czerwone oraz Arkę Noego.

Sufit świątyni pokryty jest wspaniałymi freskami. W nawie głównej namalował je praski malarz Anton Feliks Schefler, a przedstawiają, patrząc od strony ołtarza: adoracje Trójcy Świętej, Wniebowstąpienie Pana Jezusa i Zmartwychwstanie. Freski w nawie bocznej są pędzla J.F. Hoffman z Głogowa i przedstawiają Drabinę Jakuba oraz Nawrócenie Świętego Pawła w Damaszku. Jest to tzw. malarstwo iluzoryczne, imitujące głębię przestrzeni. Pod kopułą znajduje się zegar ze znakami zodiaku. Mechanizm zegarowy, elektroniczny wykonany został w 2000 roku.

Do perełek w sensie architektonicznym należy Ołtarz Główny wraz z prospektem organowym umiejscowionym nad Ołtarzem i stanowiący jedną całość. Ołtarz zlokalizowany we wschodniej części kościoła ma charakter budowli jednokondygnacyjnej i pochodzi z 1727 r. Jego fundatorem był jeleniogórski patrycjusz Christian Mentzel. Wykonanie ołtarza powierzył miejscowemu mistrzowi stolarskiemu Hilscherowi. W ołtarzy znajduje się obraz Chrystusa w Ogrójcu pędzla Otto Mengelberga z Düsseldorfu. Wokół Ołtarza umiejscowione są złocone figury przedstawiające personifikacje Śląska i Jeleniej Góry, Zwierzchności i Władzy. Poniżej mamy Chrystusa z Krzyżem oraz alegorie: Wiary - Maria Magdalena, Skruchy - Św. Piotr i alegorię Duszy Wybawionej - Św. Ezechiasz.

Do reprezentacyjnych elementów wystroju kościoła należą organy, także fundacji Mentzla. Wykonał je w 1727 roku Michał Roeder z Berlina, a przebudował w 1905 r. Schlag. Jeleniogórskie organy są jedynym w Polsce tak dużym instrumentem, w którym zachowały się oryginalne piszczałki z poprzednich czasów. Początkowo posiadały 53 głosy i 3456 piszczałek. W okresie romantyzmu przebudowywano praktycznie wszystkie organy na ówczesną modłę, przystosowując instrumenty do obowiązującej estetyki i wymogów repertuarowych. Takim przeróbkom uległ również instrument w naszej świątyni. Jednakże ówczesny mistrz odstąpił od powszechnej praktyki i oszczędził połowę piszczałek, zmieniając jedynie drugą połowę "serca" instrumentu. W wyniku tych historycznych przemian mówi się dziś o instrumencie jako o organach barokowych w stroju romantycznym. Obecnie posiadają 4.571 piszczałek, z których jedynie 300 jest nowych. Dają one 76 głosów. Ich autentyczność daje niepowtarzalna okazję do wykonania dawnych utworów na instrumencie na jaki były komponowane. "Szlachetność brzmienia" i niesamowite możliwości repertuarowe powodują, iż można na nich wykonywać utwory napisane na organy i orkiestrę. Organy maja możliwość imitowania całej orkiestry symfonicznej, łącznie z instrumentami perkusyjnymi i cymbałami oraz brzmienie chóru męskiego. Można je przestrajać w trakcie grania na różne tonacje, co jest niezwykłym wyczynem dawnych budowniczych instrumentu. Niezwykłość jeleniogórskich organów polega także na tym, że wbudowane są one nad głównym Ołtarzem. Słuchacz może więc obserwować ruchome części organów (aniołki z bębnami) i upajać się architektonicznym pięknem instrumentu.

Posiadanie przez Kościół Garnizonowy tak wspaniałego instrumentu spowodowało, iż w dniu 14 września 1998 roku zainaugurowany został Europejski Festiwal Muzyki Organowej, który w 2000 roku przyjął nazwę "Silesia Sonans". W ramach naszego Festiwalu, którego Dyr. Artystycznym jest Prof. Andrzej Chorosiński - były Rektor Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie, występowali też najwybitniejsi wirtuozi i dyrygenci, jak również orkiestry z całego świata. Gościliśmy też wiele osobistości z życia kulturalnego i politycznego w Polsce i zagranicą. Obecni bywają ambasadorzy wielu krajów, ministrowie, a także Prezydent i Premier RP.

Parafia Rzymskokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze pozyskała z Watykanu w 2002 roku Relikwie Drzewa Krzyża Świętego. Intronizacja Relikwii nastąpiła w dniu Odpustu Parafialnego - 14 września 2002 roku przy udziale Sekretarza Watykańskiej Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów - J.E. ks. abpa Francesco Pio Tamburino przy współudziale biskupów i księży Diecezji Legnickiej.

W dniu 14 września 2006 r. J.E. ks. bp Stefan Cichy - Biskup Legnicki, podniósł Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego do godności Sanktuarium Krzyża Świętego Diecezji Legnickiej, ustanawiając jego kustoszem proboszcza parafii ks. dra Andrzeja Bokieja.

W II Niedzielę Wielkanocną, w 2007 roku, nastąpiła intronizacja Relikwii Świętej Siostry Faustyny. Z potrzeby serca i kultu Bożego Miłosierdzia powstała Kaplica Miłosierdzia Bożego z obrazem Jezusa Miłosiernego naturalnej wielkości. Po roku czasu przy prężnie rozwijającym się kulcie, Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia z Łagiewnik podarowało drugie relikwie ex osibus do publicznej adoracji.

Sanktuarium Krzyża Świętego w Jeleniej Górze otrzymało również Relikwie św. Siostry Marii De Mattias.

W dniu 11 listopada 2006 roku odsłonięty został przed kościołem pomnik "Niepodległość i Wolność". Przed pomnikiem odbywają się uroczystości o charakterze religijnopatriotycznym, a po nich uroczyste Msze Święte przy udziale władz samorządowospołecznych. Chodzi tu o Święta Narodowe, a także uroczystości takich Służb jak: Wojsko Polskie, Policja, Służba Celna, Straż Pożarna, Kombatanci, Sybiracy, Harcerze i innych związków i ruchów społecznych.

Zapraszamy na stronę internetową sanktuarium http://www.kosciolgarnizonowy.pl